Geplaatst door: 
Verhaal

Lammert Koezen: een pleisterplaats bij Zwolle

Lammert Koezen (1945) woont al zijn hele leven bij het sluisje aan de Nieuwe Verlaat. Hij komt uit een familie die op deze plek al sinds het begin van de 18e eeuw op allerlei manieren inkomsten verwierf. Ze waren schippers, brugwachter of herbergier en soms combineerden ze functies.

“Ik ben zelf altijd werkzaam geweest op de kwekerij. Mijn oma kwam uit een tuinderfamilie. Mijn opa is hier in 1881 geboren en hij trouwde in 1907. In 1926 kwam zij samen op deze plek te wonen en toen begonnen ze hier met de kwekerij. De kwekerij is hier tot in de jaren ’90 nog geweest. Ik heb de grond verkocht aan de gemeente. Dat is voor mij wel een hele strijd geweest. Waar ik vroeger op de kassen uitkeek, zie ik nu de bungalows van Berkum staan. Toen die woningen net elektriciteit hadden, dat gebeurde in december, realiseerde ik mij opeens dat die mensen ons konden zien zitten in de huiskamer. Dat was wel even wennen.   

Mijn opa Koezen begon hier dus met de kwekerij. Zijn broer Jochem was de laatste brugwachter op deze plek. Hij hielp in 1910 nog mee met de verbouwing van de sluis, die nog een fundering heeft uit 1639. Van oom Jochem aan het werk heb ik nog foto’s. Oom Jochem deed er ook nog allerlei dingen naast, zoals de verhuur van bootjes. En als een van de bootjesklanten een lekke band had, dan plakte hij die tijdens het vaartochtje. Ook voor de zwemmers in de Vecht was hij een bekende persoon. Mensen betaalden bij hem entree om hier te kunnen zwemmen. De Vecht als zwemlocatie is heel erg lang in trek gebleven. Ook toen oom Jochem al lang uit de tijd was. Zelfs Bep Bakhuys is hier wel geweest! En ik heb hier, net als veel andere Zwollenaren, leren zwemmen. Met een touw om de buik!

Er is hier ook lange tijd een herberg geweest. Uit de archieven heb ik kunnen halen dat mijn voorvader Hendrik Doorn hier in 1808 nog herbergier was. We hebben hier in dit huis nog twee kelders, een van de twee was de bierkelder. De gelagkamer was aan de voorkant van het huis gelegen. Je kunt daar nog de stootrand zien aan de muur, bedoeld om het behang te beschermen tegen de rugleuningen van de stoelen van de gasten. Er stroomt in mijn familie nog meer horecabloed, want mijn oma runde café de Mol in Wythmen.

Toen er nog trekschuiten langs kwamen, moesten op dit punt ook de paarden een stop maken. Mijn opa maaide dan gras voor de paarden. 

Nog steeds is dit wel een plek waar mensen even stoppen, een pleisterplaats van oudsher blijft die trek houden. In de loop der jaren is het hier flink druk geworden met fietsers. Mensen zetten de auto bij Van der Valk en dan gaan ze wandelen of het rondje Zwolle fietsen. Bij het bord hier lezen ze dan over de geschiedenis van deze plek. Nog niet zo lang geleden heeft de wijkvereniging van Berkum hier het Bircmeder Bitter ten doop gehouden. Een drankje dat alleen in Berkum te koop is en waar ze een mooi historisch verhaal bij hebben bedacht. Het is wel mooi dat ze voor dit soort dingen deze plek kiezen. Dat zegt wel wat over wat mensen bij deze plek voelen.

Mijn opa van de Ezink-kant was beurtschipper op Zwolle-Almelo. Van hem heb ik nog een portefeuille waar zijn naam in gegraveerd staat. Hij kreeg hier verkering. Zo ging dat in die tijd.

Als tuinder heb ik natuurlijk wel eens last gehad van de Vecht. Maar zo erg als mijn vader en mijn opa het hebben meegemaakt in 1926 is het voor mij nooit geweest. Toen stond het schuim tot aan de ramen! Wij hebben op ons bedrijf veel gesproeid met water uit de Vecht. Dat water is in de loop der jaren een stuk schoner geworden. De Vecht was in vroeger jaren een afvoerkanaal, bijvoorbeeld voor de aardappelmeelindustrie. Dan stonk het wel eens flink.

 

De foto van Het Nieuwe Verlaat is gemaakt door Henk-Jan van der Klis en is te vinden op Flickr.com

Reacties

afbeelding van Nettie
Beste meneer Koezen, Op het informatiebord bij het sluiswachtershuis Het Nieuwe Verlaat staat o.m.: ”Sinds het begin van de vorige eeuw tot nu toe wordt het sluiswachtershuis bewoond door de familie Koezen.” In 1726 werd het huis voor het eerst genoemd, het was toen een schipperscafé. Nergens staat een jaartal of datum of een andere tijdsaanduiding. Is de ’vorige eeuw’ nou de 19e of de 20e? Ik ben al maanden op zoek naar ene antwoord op deze vraag. Hebt u het antwoord?